биднина - Кепенци

Зошто ни е потребен сон?

Editor — Fri, 24 Feb 2023 11:41:18 +0000

Пишува Маја Јанушева

Третина од животот ни поминува во спиење, а толку малку му обрнуваме внимание. Спиењето е многу важна компонента во нашето деноноќие. На телото му е неопходен одмор за внатрешните процеси да се одвиваат непрекинато. Некои луѓе се фалат со тоа дека не спиеле кој знае колку време или дека можат да издржат неколку дена без сон. Иако денешното општество тоа го смета за нормално – премногу е штетно за организмот ако не го одмараме правилно.

Во минатото луѓето мислеле дека нема никаква умствена активност кога спиеме. Тоа не е точно. Сонот има две фази: РЕМ и не РЕМ (NREM). Кога се обидуваме да заспиеме сме во првата фаза од спиењето таканаречена лесен сон. Тоа е преоден период меѓу будност и сон. Во оваа фаза се опуштаме, работата на срцето забавува, а исто и онаа на мозокот. Откако ќе заспиеме, приближно по час и половина, влегуваме во РЕМ фаза. Во оваа фаза на подлабок сон, очите забрзано се движат, а мускулите ни се парализирани. Температурата на телото опаѓа, а опуштеноста што ја имаше на почетокот, преминува во забрзаност на крвта и на пулсот. Во РЕМ фазата, активноста на клетките е скоро иста со нивната активност дури сме будни.

Ако се разбудиме во РЕМ фазата подобро ќе запаметиме што сме сонувале, но некогаш телото ни е дезориентирано и ни требаат неколку минути да се соземеме. Исто така, телото лачи повеќе хормони дури спиеме. Ова е многу важно за луѓе кои се занимаваат со било каков спорт, а посебно бодибилдерите. Хормонот за раст се зголемува, а кортизолот се намалува. Се препорачува да се легнува во исто време секоја вечер и да се спие најмалку 6-8 часа. На малите деца им е потребно повеќе.

Затоа треба да се храниме здраво, редовно да вежбаме, како и да му дадеме на телото заслужен одмор. На тој начин ќе ни се подобри менталната активност – како на пример, меморијата и способноста за решавање на проблеми. Ќе бидеме побистри и поприсутни. Разни срцеви, мозочни заболувања и други болести можат да се појават ако редовно спиеме помалку од 6-7 часа. На пример, проблеми со кожата, проблеми со дигестивниот тракт, поголема веројатност од повреди, намалена концентрација.

За да го подобриме сонот, се препорачува да спиеме во тотално затемнета соба и да не го изложуваме телото на светлина или звуци. Затоа, оставајте го телефонот во друга соба или ако немате аларм – оставете го до Вас, но не го проверувајте постојано. Дури и светлината од телевизор е штетна. Бидете активни во текот на денот и јадете храна богата со влакна, пример – авокадо, грав, чиа семе, сладок компир, морков, киноа.

И за крај: спиење во текот на денот. Не треба да се претера – но пола час ќе му помогне на телото подобро да функционира. Но, ако спиеме подолго од 45 минути има шанса да влеземе во РЕМ фазата и кога ќе се разбудиме ќе се чувствуваме тешко и дезориентирано. Не сакаме да се чувствуваме така ако се уште треба да работиме, нели? Но, зошто е потребно спиењето во текот на денот? Така сме програмирани.

Интересен факт: телата ни се програмирани така што доживуваме два брана на интензивна дремка – од 2 до 4 часот наутро и од 13 до 15 попладне. Не е поврзано со жештината во текот на денот или со тоа што сме јаделе многу за ручек, туку едноставно таква ни е физиологијата.

The post Зошто ни е потребен сон? first appeared on Кепенци.

Како 21 Февруари е прогласен за Меѓународен ден на мајчиниот јазик

Editor — Tue, 21 Feb 2023 17:52:40 +0000

Пишува Димитра Десановска

21 Февруари е прогласен за Меѓународен ден на мајчиниот јазик. Таа одлука е донесена на XXX седница на Генералната конференција на УНЕСКО во 1999 година.

Но, зошто токму 21 февруари?

Овој датум е избран со цел да се изрази благодарност и почит за настраданите жртви, кои загинале при драматичниот протест во Бангладеш.

Имено, протестот се одржал токму на 21 февруари 1952 година. Таа година се покренало движење во поранешен Источен Бенгал, кое се залагало бенгалскот јазик да биде официјален јазик. Целта била бенгалскот јазик да биде официјален во Владата, во училиштата, во медиумите, на поштенските марки итн.

Зошто токму бенгалскиот?

Во 1947 при одделувањето на Индискиот потконтитент, и по заминувањето на Британците, Пакистанските власти решиле официјален јазик да биде урду, иако во Источен Бенгал доминирало бенгалско население.

Во тоа време тие простори се справувале со арапизација, па поради тоа властите решиле урду да биде официјален јазик.

Поради големото незадоволство кај бенгалското население, како и притисокот од страна на службите, бенгалското население се одлучило да преземе нешто и да ѝ пркоси на одлуката.

Имено, покрај сите забрани за јавни собири и настани, младите луѓе односно студентите од Универзитетот во Дака организирале протест.

Поради протестите полицијата била на терен. Ситуацијата била доста тензична, а станала уште потензична кога во пресметка помеѓу полицијата и демонстрантите животите ги загубиле Абдус Салам, Абул Баркат, Рафик Удин Ахмет, Абдул Џабар и Шафиур Рахман. Исто така, имало и многу повредени лица.

Смртта на младите студенти предизвикала уште поголеми немири, за Владата да го прогласи бенгалскиот јазик за официјален четири години подоцна, во 1956.

По тој повод е изграден споменикот Шахид Минар, во близина на Медицинскиот колеџ во Дака.

Ова е редок настан, во кој млади човечки животи згаснувале поради мајчиниот јазик.

Наш мајчин јазик е македонскиот. И ние како нашите предци, а поттикнати и од горенаведениот настан, треба да го чуваме и негуваме нашиот мајчин јазик. Должни им сме на нашите баби и дедовци, прабаби и прадедовци да го чуваме тој завет- нашиот македонски јазик.

Нашиот јазик е најубавиот бисер кој никој не може да го одземе.

Си кажуваме љубовни и милни зборови со негова помош.
Се сплотуваме.
Се тешиме.
Си помагаме.
Се молиме.

Јазикот е најважното тло на кое цврсто стоиме. Многу наши дејци, како Миладиновци, како Прличев, како Мисирков и како Конески се бореле за него. Зашто јазикот е наша единствена татковина.

И зошто е мајчин.

А кој може повеќе да љуби од мајката?

The post Како 21 Февруари е прогласен за Меѓународен ден на мајчиниот јазик first appeared on Кепенци.

Меѓународен Славјански Универзитет – Светски експертски искуства за дигитализацијата

Editor — Sat, 18 Feb 2023 12:42:06 +0000

Студентите на Меѓународниот Славјански Универзитет во Битола имаа ретка можност да го следат исклучителното предавање на тема „Дигитална трансформација“ од искусниот експерт по менаџмент во IT индустријата, м-р Навдип Пураник од Индија.

Предавањето кое се одржа на кампусот на Универзитетот Меѓународен Славјански Универзитет беше во живо достапно и на Интернет преку Zoom платформата.

М-р Навдип Пураник е докторанд на Економскиот факултет при Универзитетот во Љубљана, Словенија и има повеќе од 25 години искуство во менаџмент во IT индустријата, во големи и успешни светски компании и брендови.

Интерактивното предавање со интензивна комуникација со студентите беше фокусирано на влијанието на дигиталната трансформација врз бизнисите и потребата – современите компании неминовно да се прилагодат за да опстојат и напредуваат во услови на забрзана дигитализација на сите сегменти од своeвременото опкружување.

The post Меѓународен Славјански Универзитет – Светски експертски искуства за дигитализацијата first appeared on Кепенци.

Уникатноста и мистериите на Етиопија

Editor — Tue, 24 Jan 2023 23:13:45 +0000

Етиопија употребува посебен календар во кој има 13 месеци и кој веќе цели 8 години доцни зад грегоријанскиот календар (што значи сега според него е 2015 година).

Етиопјаните поинаку го мереле и времето во текот на денот.
Кај нив на изгрејсонце е 1 часот по пладне, а нашето „12 на полноќ” е на зајдисонце.

Етиопија е единствената Африканска земја која успеала да го победи и да се одбрани од колонијализмот.

Етиопија е колевка на т.н. Растафаријанизам, од кој произлезе и западната т.н. „реге музика”.

Кафето како растение од кое се произведува напиток за првпат е откриено во Етиопија.

Во Етиопија се откриени најстарите хуманоидни остатоци именувани како Луси. Еволуционистите велат дека најстарата прачовечка коска откриена во Етиопија е стара 2,8 милиони години, поради што науката смета дека таму е колевката на човештвото.

Со Етиопија владееше најстарата кралска династија на светот, која заврши со кралот Хаиле Селасие во 1970 година, а започна во времето на цар Соломон.

Денес се верува дека Ковчегот на Заветот е скриен и тајно се чува некаде во Етиопија.

Градот Далол во Етиопија кој уште се нарекува и „град на духови” е најтоплото место на светот на надморска височина од минус 130 метри под нивото на морето, место во кое, поради високите температури и токсичните геотермални води и испарувања, луѓето не можат постојано да живеат и да се задржуваат подолго време.

Главниот град на Етиопија, Адис Абеба се наоѓа на планина, на надморска височина од 2355 метри.

Во Етиопија се наоѓа најдолгото езеро од лава наречено “Премин кон Пеколот”. Вулканот Ерта Але или Планината што чади е еден од најактивните вулкани во светот.

The post Уникатноста и мистериите на Етиопија first appeared on Кепенци.

Кој е КРАКЕН?

Editor — Sun, 22 Jan 2023 21:14:44 +0000

Фразата:

– Доста, оти ќе го ослободам Кракен !

во последните 40 години стана глобално употребувана реченица како метафора за голема закана, со нешто тајно, скриено и големо кое се употребува исклучиво во случај на крајна нужда.

Ова се должи на влијанието на култниот филм „Борба на титаните” од 1981 година, во кој античкиот јунак Персеј се бори со чудовиштата од древната митологија.

Иако од денешна дистанца изгледа наивно, во 1981 година, филмот беше синоним за врвни достигнувања во сценските ефекти во филмската индустрија.

Истоимениот “римејк” од 2010 година и покрај тоа што примени пософистицирани, компјутерски сценски ефекти ни приближно не ја достигна популарноста на оригиналот.

Но кој е Кракен?

Според античката митологија, Кракен е морско чудовиште син на Океан и неговата ќерка (и сестра) Кето, родена од него и од неговата мајка Геја.

Доволно комплицирано за да се роди монструм како Кракен, огромно морско чудовиште со многу пипци, како октопод, со глава со заби која испушта страшни крикови.

Но верзијата на Кракен од филмот е поблиску до Скандинавските легенди од пред 1000 години, според кои морнарите на нордискиот брег често се среќавале со острови, кои всушност не биле вистинско копно, туку телото на огромното чудовиште со многу раце и змејска опашка, кое можело со еден удар да збрише цели градови.

Деновие Кракен е повторно актуелен, како име на новиот вирус на грип, за кој лекарите велат дека не е толку опасен, но сепак му дале страшно име. Веројатно поради многуте раце (краци) карактеристички за обликот, но и мутирањето на вирусите.

The post Кој е КРАКЕН? first appeared on Кепенци.

ЕМБРИОНИ ВРСНИЦИ НА НИВНИОТ ТАТКО РОДЕНИ ДУРИ 30 ГОДИНИ ПО ЗАЧНУВАЊЕТО

Editor — Sat, 26 Nov 2022 22:59:32 +0000

Лидија и нејзиниот брат се зачнати пред три децении, а се родиле минатиот месец. Нивниот татко Филип имал само 5 години кога биле создадени.

Брачна двојка од Америка добила близнаци кои биле замрзнати 30 години како ембриони.

Американскиот пар Рејчел и Филип Риџвеј на 31 октомври добија близнаци кои 30 години биле замрзнати како ембриони.

Брачната двојка има уште четири деца на возраст од осум, шест, три и две години и ниту едно од нив не е зачнато преку асистирана репродукција или донирани јајце клетки.

Ембрионите биле замрзнати на 22 април 1992 година и биле чувани речиси три децении во магацин со течен азот. Анонимен пар ги донирал во Националниот Центар за донирање ембриони во Ноксвил во 2007 година.

Близнаците Лидија и Тимоти Риџвеј се најдолго замрзнати ембриони додека претходно рекордот го држеше Моли Гибсон родена во 2020 година од ембрион кој бил замрзнат пред речиси 27 години.

The post ЕМБРИОНИ ВРСНИЦИ НА НИВНИОТ ТАТКО РОДЕНИ ДУРИ 30 ГОДИНИ ПО ЗАЧНУВАЊЕТО first appeared on Кепенци.

Гробот на Марија Кири е радиоактивен

Editor — Sun, 02 Oct 2022 11:27:47 +0000

Една од најпосетуваните гробници во познатиот Пантеон во Париз, каде почиваат многу познати и истакнати личности низ историјата, е гробот на нобеловката Марија Кири.

Посетителите можат слободно да се приближуваат до надгробната плоча и да оддаваат почит, благодарение на слојот од 3 цм. олово кој го спречува радиоактивното зрачење од посмртните останки, за кое се верува дека е сѐ уште опасно.

Кири почина во 1934 како последица на нејзините радиоактивни експерименти и долготрајна изложеност на зрачење, а научниците веруваат дека и денес 80 тина години по смртта, опасноста за околината од нејзиното тело останува и за да се изгуби целосно се потребни неколку векови.

The post Гробот на Марија Кири е радиоактивен first appeared on Кепенци.

Ураганот Иан пустоши во Флорида (ВИДЕО)

Editor — Wed, 28 Sep 2022 19:54:34 +0000

И покрај предупредувањата и преземените мерки за заштита од доаѓањето на ураганот Иан во Флорида, катастрофата што ја прави е поголема и понеочекувана отколку што се очекуваше претходно.

Националниот центар за урагани на САД (NHC) објавија дека ураганот веќе не е опасен од трета категорија што е исклучително висока ризичност, туку дека веќе прерасна во четврта категорија.

Најзагрозената крајбрежна област на Флорида е дом на песочни плажи, низа хотели и бројни паркови за мобилни домови, популарни кај пензионерите и туристите.

Powerful storm surge southern tip Pine Island FL eye wall Hurricane Ian @accuweather @ChrisFLTornado pic.twitter.com/Osn1u5kpa4
— Reed Timmer, PhD (@ReedTimmerUSA) September 28, 2022

Наставата во училиштата е веќе откажана и луѓето можат да се евакуираат во повеќе од 175 центри за евакуација, додека училиштата се веќе опремени и претворени во засолништа.

Комерцијалните авиокомпании пријавија повеќе од 2.000 откажани летови во САД поради невремето.

MAJOR storm surge Pine Island, Florida Dominator Fore Hurricane Ian eye wall pic.twitter.com/WUQHLtaQvi
— Reed Timmer, PhD (@ReedTimmerUSA) September 28, 2022

The post Ураганот Иан пустоши во Флорида (ВИДЕО) first appeared on Кепенци.

Здружение Виктори – Младинска иницијатива за борба против ракот

Editor — Tue, 27 Sep 2022 13:14:54 +0000

На први октомври Здружението за заштита од повеќе аспекти – ВИКТОРИ организира хуманитарен настан во Битола за подигнување на свеста на граѓаните за борбата против канцерот и лицата заболени од канцер чија помош им е потребна.

Членовите на здружението ВИКТОРИ, Викторија Брдаровска и Тамара Илиевска кои се воедно и организаторки на овој настан, овој месец организираа повеќе активности под слоганот ,,Сите заедно во борба против канцерот” (како што се донации од коса, награден конкурс за најдобар есеј и слично) каде што на први октомври ќе се заокружи со главен хуманитарен настан.

Настанот ќе биде придружен со музички дел, трибина со наши познати битолски доктори, читање на наградените есеи, базар, дружба и уште многу други активности.

На базарот ќе се продаваат производи изработени од пациенти заболени од канцер како и донации од добронамерни луѓе, додека парите собрани од производите ќе бидат донирани на лица што им е потребна таква помош.

Исто така за овој настан се собираа донации за коса, а од нив ќе се направат четири перики кои подоцна ќе бидат доделени кај тие што најмногу им се потребни.

Хуманитарниот настан ќе почне во 10 часот на плоштадот Магнолија

Повеќе за настанот тука

The post Здружение Виктори – Младинска иницијатива за борба против ракот first appeared on Кепенци.

Остров се појави во Тихиот Океан по ерупцијата на подводен вулкан

Editor — Mon, 26 Sep 2022 11:08:39 +0000

Малиот остров се појавил во југозападниот дел на Тихиот Океан каде има многу подводни вулкани. Еден од тие вулкани еруптираше на 10 септември, исфрлајќи лава, пареа и пепел.

Новородениот остров рапидно растел и неколку дена подоцна, на 14 септември, научниците од геолошкиот институт на Тонга процениле дека островот е 4.000 квадратни метри. Но, до 20 септември островот порасна на 24.000 квадратни метри, или околу 6 хектари.

Новиот остров се наоѓа југозападно од островот Лејт, североисточно од Хунга -Тонга -Хунга Ха’апаи и североисточно од Моунгаоне. Подводниот остров досега има четири документирани ерупции. Првата во 1852, па во 1857, во 1984 година и во 2022 година.

The post Остров се појави во Тихиот Океан по ерупцијата на подводен вулкан first appeared on Кепенци.